Co jeśli sygnalista dokona nieprawdziwego zgłoszenia?

Chociaż dyrektywa nie odnosi się do terminu dobrej wiary w żadnym miejscu w swoim tekście, wspomina o fałszywych zgłoszeniach w motywie 32, w którym wyjaśnia uzasadnienie warunku ochrony osób zgłaszających, określonego w art. 6 ust. 1 lit. a) dyrektywy.

Zgodnie ze wspomnianym motywem, warunek ten ma zapewnić ochronę przed złośliwymi zgłoszeniami. Mianowicie wymaga, aby osoba dokonująca zgłoszenia miała uzasadnione podstawy, aby sądzić, że informacje o zgłoszonym naruszeniu były prawdziwe w momencie zgłoszenia i że takie informacje wchodziły w zakres dyrektywy. Warunek ten powinien działać jako kluczowe zabezpieczenie przed złośliwymi i niepoważnymi lub obraźliwymi zgłoszeniami, zapewniając, że osoby zgłaszające, które celowo i świadomie zgłaszają błędne lub wprowadzające w błąd informacje, nie są uprawnione do ochrony przed odwetem.

Fałszywe zgłoszenia w ramach unijnej ustawy o informowaniu o nieprawidłowościach

Podejście przyjęte w dyrektywie nie wydaje się najlepsze. Przynajmniej nie dla osób zgłaszających. Prawo UE dotyczące whistleblowingu wymaga pewnego stopnia prawdopodobieństwa co do prawdziwości informacji. Zakres przedmiotowy dyrektywy w momencie składania sprawozdania przez osobę składającą sprawozdanie. Dyrektywa nie przewiduje wzruszalnego domniemania, że warunek ten jest spełniony, dopóki nie zostanie udowodnione inaczej. To umieszcza ciężar dowodu spoczywa na osobie zgłaszającej. Przeważnie jako słabsza strona postępowania, co znacznie zwiększa jego ryzyko prawne.

Wyjaśnienie niejasności wokół standardów prawnych w ustawie o fałszywych informacjach o nieprawidłowościach

Przepisy dotyczące whistleblowingu nie definiują standardu prawnego „uzasadnionych powodów” i pozostawiają tę kwestię przepisom krajowym. Co więcej, nie jest to jedyna norma prawna, która ma zastosowanie do tego warunku. Mianowicie informacja o naruszeniu, do którego odnosi się omawiany warunek. Zdefiniowane w art. 5 jako informacje, w tym uzasadnione podejrzenieo faktycznym lub potencjalnym naruszeniu. Który wystąpił lub jest bardzo prawdopodobne, że wystąpi. Nie jest jasne, dlaczego w tej definicji użyto terminu „uzasadnione podejrzenie”. Podczas gdy w art. 6 wymaga się „uzasadnionych powodów” od wnioskodawcy. Te normy prawne mogą mieć zupełnie inne znaczenie w niektórych ustawodawstwach krajowych. Co z pewnością zwiększy zamieszanie.

Zróżnicowanie stopni zgłaszania w dobrej wierze w ramach ochrony sygnalistów

Z pewnością jednak nie wszystkie zgłoszenia o niższym stopniu prawdopodobieństwa niż wymagane „uzasadnione podstawy” (ani „uzasadnione podejrzenie”). Należy to koniecznie utożsamiać z celowo błędnymi i wprowadzającymi w błąd raportami. Jeśli ktoś rozumie osoby zgłaszające w dobrej wierze jako wszystkich tych, którzy celowo nie składają błędnych i wprowadzających w błąd raportów. Dyrektywa najwyraźniej dzieli osoby dokonujące zgłoszeń w dobrej wierze na dwie kolejne grupy. Ten z większą i ten z mniejszą dobrą wiarą. Rozróżnienie to jest dalekie od nieistotnego, ponieważ zależy od niego ochrona przed odwetem.

Oprócz osób celowo bezprawnie zgłaszających, również osoby zgłaszające w „mniej” dobrej wierze. Osoby, które nie udowodnią wystarczającego stopnia prawdopodobieństwa prawdziwości informacji w momencie zgłoszenia, nie będą mogły skorzystać ze środków ochronnych przed działaniami odwetowymi. Co więcej, nawet fakt, że zgłoszone naruszenia okażą się uzasadnione. Nie pozwoli to osobom zgłaszającym w „mniej” dobrej wierze na dostęp do środków ochronnych. Odwrotna sytuacja, w której osoba zgłaszająca z „większą” dobrą wiarą zgłasza informacje, które później okazują się nieprawdziwe. Nadal jednak korzysta z ochrony, co wydaje się znacznie mniej istotne.

Przedefiniowanie złośliwego zamiaru jako warunku ochrony przed odwetem

Zamiast pozytywnego warunku określonego w art. 6 dyrektywy UE w sprawie informowania o nieprawidłowościach, bardziej odpowiednie byłoby zdefiniowanie złośliwości jako negatywnego warunku zapewnienia ochrony przed działaniami odwetowymi. Podobnie do przepisu art. 23 (2), w którym należy przewidzieć kary w odniesieniu do osób zgłaszających, w przypadku gdy ustalono, że świadomie zgłosiły one nieprawdziwe informacje, odmowa ochrony mogłaby zostać określona pod tym samym warunkiem. Takie rozwiązanie byłoby prostsze, stwarzałoby mniejsze ryzyko prawne dla osób dokonujących zgłoszeń, a cel określony w motywie 32 zostałby osiągnięty. Państwa członkowskie nadal mogą wprowadzić takie rozwiązanie w swoich przepisach krajowych, ponieważ jest to przepis korzystniejszy dla praw osób zgłaszających.


Czytaj więcej


Darmowe rozwiązanie